ROMANO CENTRO Nr. 35, 12/2001

< zurück | Deutsch

O Leonid andar e Moldavija

O Helge Lindau, jekh fotografo, savo sajekh del amen lese but šukar slike, te thas len ande amaro žurnalo, sas ande palune čhona ande Moldavija. Godothe arakhla jećhe Rome andar o foro Kišinev. Ake leso raporto.
O Leonid Čerepovkij živil po dešto sprato ande jekh nevo ćher an maškar e foroso Kišinev. O motori e liftoso si već de dumut rumume aj khonik ni lačharel le. E Leonidese godova naj baro problemo i gajda butivar, kana naj struja, rumul pe o lifto aj si but riskantno e liftosa te džal pe po dešto sprato. Kana raćol ni maj uopšte phabardon e sijalice pe ulice, e manuša sidjaren so maj anglal te džantar ćhere, e forose ulice ačhen čuče. E Moldavijaće manuša si pe gasave situacije sikade aj ni maj xoljaon maj but. E država bićinda o monopolo e strujako jećhe španjaće organizacijaće. De katar godova vreme barilo duplo maj but o poćinipe e strujako. "Kana maj but našti poćinas e struja, athoska ka ćinas amendjê memelja, te šaj varsave arakhlam", phenel o šerutno redaktori katar o žurnalo "Argumentura thaj Faktura".

O Leonid si but lačho muzikanto thaj zurale šukar dilabel. Ando breš 1970 vo osnuisarda ande UDSSR o Cigansko Ansamblo. (Ande Moldavija sas o alav "Roma" maj anglal i akana jek strano svato). Pe phuv lese sobaći buvljardine si but plakatua, brošure thaj programura thaj po astali ačhel jekh bari knjiga katar UDSSR, pe sajaći korica si crtome o čokano thaj o srpo. Ande godoja knjiga arakhas but nagrade thaj baxtaće pozdravura thaj potpisura katar maj ašunde raja andar UDSSR, sar na primer, katar o Juri Gagarin, sao sas o prvo manuš ando svemiro. "Amaro Cigansko Ansamblo sas e angluni muzikaći grupa, sai sas akhardi ando treningoso Centro Bajkanur," mothol bare voljasa o Leonid.
"Duj kurće samas godothe. Godothar đelam preko Moskva ande Francuska. Amen samas sajekh po drom, ande sasti Evropa thaj ande Azija. Pe sa e riga lijam baro ašaripe thaj anglune thana. Ni zumadam uopšte e muzika, o ćhelipe thaj o romano đilabipe te maj šukar lačharas, sa godova avilo andar amende korkore. E maj but članura katar amaro ansamblo ses Roma, ali godova naj sas kriterijumo le las varkas e gadžendar ande amari grupa. Važno sas samo kaj sas amen bari volja ande gadaja bući."

Kana rumusaljo o UDSSR rumusaljo i e Leodinoso ansamblo. E Moldavija sas jekh katar e maj barvale republike katar UDSSR. E Moldavijaće molja ses but ašunde thaj kamle thaj pala Moldavijaći kultura dije bare love. "An kharate čhinde e love, thaj e zapadoso barvalipe učharda amari publika," žalil pe o Leonid. Kana thaj kana akharen ma, ali godova ni aresel te šaj trajil pe lestar. Te bašalel pe abiava thaj pe firmendje slave godova ni del leso odji, godova bi avela pala leste sar korkorre pes te mudarel.
O Leonid Čerepovskij ni xasarel e nada. Vov si po drom pala tragura lese themese ande Moldavija thaj ande Ukrajina. Vov već ramosarda jek knjiga andar e historija e Romendji godole regionostar ali vadaj ni arakhla jećhe manuše sao ka štampuil thaj ikalel lesi knjiga. E masnuša an lesi but čorri phuv maren pe pala marno aj niči pala knjige. Desar leso them čhindilo katar UDSSR đele e maj but intelektualcura ande strane phuvja. O Leonid roda katar američko thaj katar rusko amabasada pomoć ali liduj ambasade naj len intereso pala lesi bući. I katar e barvale Roma andar e Soroca našti aśćarel pomoć. O Leonid si but barikano pe leso dži akana maj barvalo ćidipe sao brešenca ćida. An leso ćidipe araćhen pe řomane dila andar e Moldavija thaj andar e Ukrajina. I kava ćidipe mandjel te ikalel avri. O Leonid nadil pe, te araćhen pe manuša ande barvali Evropa, saen si intereso pala lesi bući.

O Leonid Čerepovskij si jek Rom katar but Roma, sae xasarde sa, kana rumusalji e komunističko diktatura. E politikaja naj sas len nisaji bući.

Fotos: H. Lindau, K. Helmreich

ROMANO CENTRO Nr. 35, 12/2001