|
<
zurück | Deutsch
LE ŘOM ANDE KOSOVA
O Stephan Müller, kêrdja butivar bući pe sama le Řomenđi taj ramasosardja kana taj kana vi pa kodja sama. De katar vuni kurkê sî lo ande Kosova kata OSZE pe sama le Řomenđi. Ake kol đes arêslo amen lesko angluno raporto:
 Ake maj but sar jek dopaš bêrš nakhlo desar getisajlo o marimos ande Kosova. Numa źi akana či miro či pača inkê naj katka. Le Řom taj Aškalije ande Kosova sas sajek ande kasavi nasul situacija kaj sas te xain. Desar getisalo o marimos našle vuni miji Řom andaj Kosova aj vorta kana sas o marimos taj vi maj anglal sas te našen andaj Kosova miji taj miji Řom.
Ande Priština trajinas angla o marimos vuni miji Řom taj Aškalije. Akana trajin kate numa karing tranda Aškalijengê familije. Karing biš familje lendar trajin ande mahala taj peskê komšijenca trajin varesar, varesar numa naj vorta pe maj laśo modo. Lengê śavořê šaj źan ande škole aj naj problemo te phiren ka `l komšije. Le maj but Řom aśile bi bućako ali von len redovno aźutimos. E maškar-themutni vojska (KFOR) nakhêl redovno lende te lel sama lendar.
Sar trajin le Aškalije ande Priština sa kadja trajin vi le 30.000 miji Řom taj Aškalije ande sasti Kosova, von trajin sja darasa. Aj sa darasa phiren kana źan te ćinen vareso vaj kana kamen te źan te dikhên peskê njamon vaj peskê amalen. But řomane mahale arakhêl le e KFOR ku đes ku rjat, kê sajek kêrdon kote atentatur. Sigurno haćardon le Řom numa ka peskê komšije, kana sî von maj dur lendar khonik našti del garancija pala lengo trajo. E KFOR našti arakhêl svako jek khêr. Stalno kêrdon atentatur pe `l Řom taj pe `l Aškalije. E KFOR anzarel lengê vi medicinsko ažutimos kê butiver le gavengê taj forongê doktorur taj bolnice či anzaren lengê medicinsko ažutimos.
O ažutimos kaj anzarel e KFOR le Řomengê sî jek laśo primeri sar sićon le maškar-themutne phuvja lokhês, lokhês kodja, kê le Řomengê taj Aškalijengê trobul sajek aźutimos sa kadja sar vi le avere narodoskê grupongê ande Kosova. Tek akana sićon kodja le manuša kata `l thema kaj kêren bući katka, kê źi akana khonik či kamlja te del le Řomen taj Aškalijen sa kodola čačimata kaj sî le avere narodoskê grupongê.
 Ažutimos trobul le Řomengê taj Aškalijengê ande but fjal: La Evropakê thema sî te grižîn pe te šaj trajin le Řom taj Aškalije sigurno taj bi darako, taj sî te aźutin le humanitarno ži pun či arakhên peskê bući. Jek baro ažutimos avelas, te len le Řomen taj Aškalijen ande bući. La Evropakê thema sî te vazden pale lengê khêra kaj sî rimome taj perade. Von sî te grižîn pe te la Kosovakê političarja taj vi le medije sajek mothon taj priznain kodja, kê le Řomen taj Aškalijen sî le pravo te bêšen taj te trajin ande Kosova, aj khanikaskê naj čačimos te te kêrel zor pe lende. Po gor trobul te den le kadići dumo źi kaj šaj len korkořo ande pesko vas sja le odluke paj řomaji sama.
Numa kodja bući sî dosta phari. Ando marimos taj ande `l palune bêrš sas vi le šiptarja but bilaśes tretirime. Sa kodja meklja bare řane kaj još ći sastjile. But šiptarja xasarde o paćamos ande `l aver narodni grupe aj či maj kamen te trajin lenca khetane. E ađesuji situacija ande Kosova sî kadja kaj sî but zor aj naj kon kaznil o kriminaliteto. E maškar-themutni policija ande Kosova naj dosta bari, le krisa taj o krisimos inkê naj vazdine, anda kodja ande `l but slučajur či kaznil pe o kriminaliteto. Kaća bilaśi situacija perel vi le šiptarongê pe šereste taj vi avere grupongê aj maj but le Řomengê taj Aškalijengê.
Dali kam avel le Řomengê taj Aškalijengê ande Kosova čačimasa maj dur jek maj laśo trajo kodja ađes našti khonik te phenel. Le maj but anda lende trajin ađes sar našade manuš ande Srbija, ande Crna Gora, ande Makedonija, vaj and `l zapadni phuvja. Kodola Řom taj Aškalije kaj aśile ande Kosova, sajek trajin barja darasa ande peśći phuv. But manuša gîndin kê le Řomen taj Aškalijen naj maj but trajo ande Kosova. Numa o puśimos aśel kaj trobul te avel lengo trajo? Le našade Řom taj Aškalije kaj trajin već ande Srbija, ande Crna Gora, ande Makedonija taj ande `l zapadni phuvja aj čî kothe naj le but kamle. Butivar trajin kote bimanušikane modosa naj le ći dosta te xan aj naj le či jek perspekiva te aven i len sa kodola čačimata kaj sî i le avere manušên. Anda kodja musaj sî te ćidas sja amari zor pe kodja, te šaj von trajin jek trajo bi darako ande peśći phuv taj te aven le sa kodola čačimata kaj sî vi le averen. Kodja trobul te avel o ciljo taj e bući kata `l maškar-themutne organizacije ande Kosova. Te kamen i von kodja taj vi te uspina kodja khonik či źanel. Numa trobul amen sja te zumavas te arêsas kodo ciljo.
Biźanglimos taj bimalade gîndur le gaźengê thode le Řomen taj Aškalijen ande kasavi situacija, kê naj le gaźen volja te den le sja kodola čačimata so sî averen.
Photo: Helmreich
ROMANO CENTRO Nr. 28, 03/2000
|
