ROMANO CENTRO Nr. 26, 09/1999

< zurück | Deutsch

Kača data, pe kako than naj teksto jeke Řomesko, numa kamas te anzaras tumengê jek skurto teksto andaj knjiga

"Le vušaresko manuš, kata Buchenwald"

kata o Ivan Ivanij. Anklisti sî e knjiga ando "Picus Verlag", 1999

Vorta sar ramov kadala vorbe, mothol mangê muři śej pa 'k divano kaj sas la peska śevořasa, muřa nepatasa. Anglal šov śon, mundarde duj skinhedur, save sas dešušove bêršengê, jeke têrne řomane śaves dešupanźe bêršengo, ando maškar le forosko, ando Beograd. Kodo řomano śav źalas kethane muřa nepatasa ande škola ande jek klasa. O śav anklisto sas te anel peskê dadeskê jek flaša piva, aj peskê lja jek Coca Cola. Le duj rakle, kaj sas maj purane le śavestar, kadići marde les, sa źi kaj či perade les tele, atunč le khêrjanca uśćade les źi kaj či maj miškisajlo. Angluji data sas kasavo dušmanicko mundarimos po řomano śav ande muřo them desar me serav. Kodja buśêl, kê kasavo mundarimos naj svako djes pa 'l Řom, vi ako sî but aver mundarimata ande muři bibaxtali phuv. Numa kako śav, kas mundarde, źalas muřa nepatasa Anna ande jek isto školaći klasa, haj le duj sas vorta laśe drugarja.

Kata kado mundarimasko bajo, o ilo la Annako sas desja dukhado. Kaj sas lako koreno pa jek štarto kotor i jevresko, kodja či interesuilas la Anna či sar. Pa mundarimaskê logorja č'ek data či puślja ma. Haj me či kamlem te mothav lakê vareso, so nas pe laći sama. Vaj trobusardem te kêrav kodja?
Ande paluji vrjama butivar pa kodja gîndisardem, kê vorta me sîmas ande lakê bêrš, kana angêrde man ando Auschwitz taj ando Buchenwald. Gîndiv, kê atunči, ande koća vrjama, haćardem ma desja purano. Šaj te avel, kê harćardem ma atunči maj purano sar adjes.

Aj muři nepata e Anna?
Le pravoslavni kristijanur źan šov śon pala merimos jeke manušesko, saves kamle, pe lesko trušul taj den jag momelja. Vi but drugarja kata muřa nepataći klasa kamle te kêren kodja. Le Řom ande Sîrbija sî pravoslavni. V'e Anna kamlja te źal lenca pe 'l mîrmînc. Dur sî le trušula, kaj sî o śav angropome. Muři rakli či kamlja voljasa te mekêl peska raklja, muřa nepatata, te źal inća pe'l trušula, te del jag momelja pala adeto kaj naj lako adeto; šaj te avel, kê či mekêlas la anda kodja, kê daralas te na avel kak čîngar pe 'l trušula. Mothodem muřa rakljakê, te na zabranil khanči peska rakljořakê, muřa nepatakê, numa te mothol lakê pesko gîndo, aj e rakljořî korkořo te del po gor, so te kêrel, taj sar te sîkavel peśći griža. E rakljořî naj kadići têrni, te na źanel so kêrel. Me či kamlem te mothav la rakljakê, muřakê, kê me simas ando logori Auschwitz, kana sas ma la Annakê bêršořê.

Sas jek divano la Annasa. Pala divano la Annasa, e Anna či geli pe 'l truœula, aj čiti dja jag momelja pala pravoslavno adeto. Avelas bi pala late but maj lokho te vareso kêrdjasas. Šaj te avel i maj laśes, manuš te na rodel kak loćhimos, numa te źanel maškar savo them trajil kana phurjavol taj avel ande peskê bêrš. Či źanav vorta. O Buchenwald maj but či avela. Numa aver źungalimata kam aven, svakoneskê, kas arêsen avna sar nevimos. Kadja sar kaj sas, de sar amen seras.
Pale sîkadol sa, so kak data sas.
Pale sa kodja sîkadjola?
Sa maj cîřa paćav, kê vareso žanav.
Bižanglo ka merav.

O Ivan Ivanji bijandilo ando Zrenjanin ando Banato.
Sar jevrejo sas vov ande 'l logorja Auschwitz taj Buchenwald.
Adjes trajil ande Vijena.

Photo: J. Koudelka

ROMANO CENTRO Nr. 26, 09/1999