|
<
zurück | Deutsch
ŚIB TAJ MANJINE
katar o Univ. Prof. Norman Denison
E integracija thaj jekhe źenešći kultura ande maj but făl, sode dur vaj sode pašê sî peskê kadala duj buća jekh- avrătar? Manuš xoxadŏl kana gîndil, kê musaj sî, te alol anda kodola duj principur: O "homogeniteto", koģa bušel o modo, e koncepcija tai o principo le narodosko numa ande jek făl, vaj o "heterogeniteto" koģa bušel e struktura la kulturaći taj e koncepcija le narodošći ande maj but făl. Čačimasa, li duj principur, e divergencija taj e konvergencija kêren o trajo êl manušesko. Barem štar punktur arakhas pala o principo la śibako taj e ethnijako ande maj but făl:
- O trajo ande maj but făl sî barvalimos thaj šukarimos. Kon či haćarel koģa, ivja Devleskê, te mothos leskê argumentur, ma soskê te aven.
- E eksistencija thaj o trajo svakone źuvindimasko, katar e ćir źi ka elefanto, źuvinde manušeskê sî manģin thaj barvalimos. Sa kadă sî o buflo barvalimos le bute śibengo thaj narodongo, baro manģin źuvinde manušeskê, aj bi kodolesko avelas bi o trajo le manušesko čořo, čořivano, čořimasko.
- Kon god zumadă te mundarel thaj te khosel o trajo jekhe źenesko thaj o trajo ethnikako ande maj but făl, či arêslo pesko ciljo pe maj lungo vrăma.
- E ethnija sar identiteto la grupako thaj e ethnija sar trajosko fundo ekhe źenesko, li duj, si čačimasa kompleksni buća, buća ande maj but făl. Numa butivar manuš gîndil, kê kadala buća naj kompleksni, naj buća ande but făl. O kompleksno modo le identitetosko thaj la ethnijako šaj sîkavas maj laśes pe la śibaći komponenta: Ande manušešći śib arakhas trin aspektur manušikaja eksistencijakê: O aspekto universelno, o aspekto la grupako thaj o aspekto individualno.
(O modo jekha ethnijako naj homogeno, naj bući ande jek făl. O modo la ethnijako sî kompleksno, koģa bušel, kaj sî bući ande maj but făl. El manjine ušoro haćaren koģa. Akana trobul, te haćarel koģa vi o narodo (ande saveste trajin le manjine), kaj koģa mol vi leskê.
Der vorliegende Text ist zum Teil unter Titel "Zur Rolle der Sprache(n) im ethnischen Komplex" erschienen, in: L´Integrazione culturale nella nuova realit(hd)a europea. Atti del Congresso Internazionale Università degli Studi di Trieste 24-27 settembre 1992. Volume Primo, a cura di Giovanni Trisolini Roma: Bulzoni Editore, pp. 103-110.)
Te kêrel-pe anda'l but dialektur jeg standardo la śibako, xasajvel but barvalimos taj manģin la śibako.
Photo: Judit M. Horvath
ROMANO CENTRO Nr. 11, 12/1995
|
|
 |
ROMANO CENTRO
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
|
|
