|
<
zurück | Deutsch
ANDAR AMARO PURANO VREME
(O TRITO KOTOR)
katar o Ilija Jovanović
Bezex si, gasave lila ni arakhlam maj but, sar godova katar o Caro Sigizmundo. Ando paluno brojo amare lilesko amen dijam duma anda godova. O historićari R. Gilsenbach ni paćal kaj sas varkana jek baxtalo vreme pala e Roma. Si but dokumentura sae mothon, sar trade e romen andar pire thana, thaj ćerde lenģe ekskommunikacija. Ği ka o breš 1435 phirdesas e roma ande sasti maškaruni thaj zapadno evropa, von phirenas po 30 ği kaj 300 ğene thaj jek po jek e gağe lije len sama (Rüdiger Vossen: "Zigeuner").
 Pe but thana naj ses e kale morćaće Roma e gağenģe pe volja. I te na ćerde e Roma nisavo ğungalipe naj sas e gağen paći an lende. Von daranas pire barvalimase thaj pire manušenģe. Te bi učharenas e gağe piri dar e romendar, von ispide xoxaimata thaj xoxavme bući pe roma. E gağe trade e romen zorasa pire thanendar. Hi mekle len maj but katar trin ğe, te ačhen pe jek than. Palal mothonas kaj e roma ni kamen te ačhen pe jek than. Gajda ćerenas provokacija e romenģe. Ni denas e Romen te ćeren lende bući, palal mothenas kaj e roma bućarne thaj von našen e bućatar.
O 15. thaj 16.veko sas katar e rig e ekonomijaće thaj politikaći but pharo vremo. O trajo e gağengo sas pharo. Ande godoja bilačhi situacija. Vorta maladile lenģe roma thaj e bibolde te čuden sa e doš pe lende. (Vossen)
Phralalen thaj phejalen, amen paćas thaj haćaras, kê vuni źene tumendar phares čiton amaro řomano ramomos. Anda kodă zumavas te aźutis tumengê, te bi haćarenas maj mišto. Kamas te sîkavas tumengê sar le slovur trobun te čiton.
Sî vuni slovur ande řomaji śib save naj vorta ande gaźikaji śib: ă, ê, î, kh, ph, th, čh, ř, ś, ź
- ă - ramol pe pala konsonanto (=saglasniko). Paše sî sar srpsko "ja": abăv (=abjav); anklăv (= ankljav)
- î - kaldêrašicko: gîndo, šîl, cîno
- ê - kaldêrašicko: gêlo, kêrel, khêr, mangê
- kh, ph, th, čh - să kadala slovur mothon pe aspiracijasa. Sî len pesko kontrahento, so sî vorta semno pala ´l indijakê śiba.
- kh, k, khêr, kêr! (Haus mache!)
- ph - p pher, per! (fülle falle!)
- th - t thar, tar! (Backenzahn -von!)
- čh - č čhor, čor! (schütte stehle!)
- ř - kaldêrašicko: řoj, čořo, muřo, Rom
bař bar! (Stein Zaun!)
- ś - kaldêrašicko: śav, aśav, śej, śel - šel! (Masern hundert!)
- ź kalderašicko: źav, źor, źur
- ģ - (serbokr. dj): goģi (=godji)
- ğ - (=serbokr. dž): Gurbeti ğav (= džav) Vgl. Kas sî khas?
Na kêr o khêr, pher o khêr ta na per! šêl źene avile, sas le śel!
O 15. thaj 16.veko sas katar e rig e ekonomijaće thaj politikaći but pharo vremo. O trajo e gağengo sas pharo. Ande godoja bilačhi situacija. Vorta maladile lenģe roma thaj e bibolde te čuden sa e doš pe lende.
Photo: Dragan Jevremović
ROMANO CENTRO Nr. 04, 03/1994
|
|
 |
ROMANO CENTRO
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
|
|
